Οικουμενικον Πατριαρχείον
Οικουμενικον Πατριαρχείον
Οικουμενικον Πατριαρχείον

 

Η Εκκλησία Κρήτης υπό τους Ρωμαίους

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Η ιστορία της Εκκλησίας Κρήτης  ακολούθησε τις πολιτικές τύχες της Μεγαλονήσου.


33-330: Ρωμαϊκή κατοχή  Πρωτοχριστιανική περίοδος

330-824: Α' Βυζαντινή περίοδος

824-961: Αραβοκρατία

961-1204:
Β' Βυζαντινή περίοδος

1204-1669:  Βενετοκρατία

1669-1898:  Τουρκοκρατία

1898-1913:
Αυτόνομη Κρητική Πολιτεία

1913:    Ένωση με την Ελλάδα, ημιαυτόνομη Εκκλησία, εξαρτώμενη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο



Απόστολος Τίτος,
πρώτος επίσκοπος Κρήτης.



Ο Άγιος Κύριλλος



Ο Άγιος Θεόφιλος

Οι Ρωμαίοι, παρά την εμμονή τους στην ειδωλολατρική θρησκεία, δεν μπόρεσαν να μειώσουν το έντονο θρησκευτικό συναίσθημα των κατοίκων της Κρήτης. Η εμφάνιση του Χριστιανισμού στα μέσα του 1ου αιώνα υπήρξε ευτυχής συγκυρία. Τους πρώτους χριστιανικούς πυρήνες απο­τέλεσαν Εβραίοι της Κρήτης, που παραβρέθηκαν, όπως αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων (β', 11), στα Ιεροσόλυμα κατά την Πεντηκοστή, το 33, και πίστεψαν στον Χριστιανισμό.
Η πρώτη όμως ιεραποστολική διδασκαλία του Χριστιανισμού στην Κρήτη συνδέεται με τον απόστολο Παύλο και, κυρίως, με τον μαθητή και συνεργάτη του απόστολο Τίτο, γι' αυτό εξάλλου και η Εκκλησία Κρήτης θεωρείται ως μία από τις παλαιότερες αποστολικές εκκλησίες

Ο χρόνος ίδρυσης της πρώτης Εκκλησίας στην Κρήτη από τον απόστολο Παύλο εντάσσεται πιθανότατα στην περίοδο που ακολουθεί τα πρώτα δεσμά του στη Ρώμη (62-63). Στα χρόνια αυτά τοποθετούν οι περισσότεροι ιστορικοί -ερευνητές τη μικρή παραμονή του στην Κρήτη. Οι λεπτομέρειες της δράσης του μας είναι εντελώς άγνωστες. Ουσιαστικά η μόνη γνωστή πηγή πληροφοριών είναι η Προς Τίτον επιστολή του. Από το εδάφιο «Τούτου χάριν κατέλιπόν σε εν Κρήτη, ίνα τα λείποντα επιδιόρθωση, και καταστήσης κατά πόλιν πρεσβυτέρους, ως εγώ σοι διεταξαμην» (Προς Τίτον α', 5), φαίνεται ότι ο Παύλος αναγκάστηκε λόγω άλλων υποχρεώσεων να φύγει από την Κρήτη πριν ολοκληρώσει το έργο του, το οποίο ανέθεσε στον Τίτο για να το φέρει σε πέρας. Διαφαίνεται, επίσης, ο σκοπός για τον οποίο τοποθετήθηκε ο πιστός μαθητής του Παύλου Τίτος ως πρώτος ποιμενάρχης στην Κρήτη. Η συνεχής παρουσία και η δραστηριότητα του στη Μεγαλόνησο ήταν αναγκαία όχι μόνο για την επίλυση των οργανωτικών ζητημάτων, αλλά και για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προέκυπταν ανάμεσα στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες από ψευδοδιδασκαλίες ή από ιδιοτελείς ανθρώπους
Η δράση του αποστόλου Τίτου, πρώτου ουσιαστικά ιδρυτού και (αρχι)επισκόπου της Εκκλησίας Κρήτης, μας είναι περισσότερο γνωστή από τη μεταγενέστερη συναξαριακή παράδοση. Συνεχής μεριμνά του υπήρξε η συστηματική διοικητική οργάνωση της νεοσύστατης Εκκλησίας και η ηθικοθρησκευτική ανάπτυξη της τοπικής χριστιανικής κοινωνίας. Το έργο αυτό άρχισε από τη Γόρτυνα, διοικητική πρωτεύουσα, τότε, της Κρήτης και αμέσως μετά Μητρόπολη εκκλησιαστική. Με τον τρόπο αυτόν θεμελίωσε την Εκκλησία Κρήτης πάνω σε γερά θεμέλια και εξασφάλισε την περαιτέρω πορεία της. Ο θάνατος του χρονολογείται με πολλές επιφυλάξεις γύρω στο 105. Η μνήμη και η τιμή στα πρόσωπα των δύο αποστόλων Παύλου και Τίτου παραμένει ζωηρή εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια χάρη στην Ορθόδοξη χριστιανική πίστη του Κρητικού λαού.
Οι άμεσοι διάδοχοι του Τίτου παραμένουν ακόμη άγνωστοι. Στα τέλη του 2ου αιώνα αναφέρονται δύο δραστήριοι επίσκοποι, ο Γορτύνης Φίλιππος και ο Κνωσού Πινυτός, οι οποίοι υπεράσπισαν και προστάτευσαν τον Χριστιανισμό από τις τότε αιρέσεις (τον γνωστικισμό, τον μαρκιωνιτισμό κ.ά.). Η Κρήτη, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στη Μεσόγειο, αποτελούσε αναγκαίο σταθμό στη ναυσιπλοΐα μεταξύ Ανατολής και Δύσης και συμμετείχε στη διακίνηση των ιδεών. Από την αλληλογραφία των δύο επισκόπων με τον πολύ γνωστό επίσκοπο Κορίνθου Διονύσιο φαίνεται η αγωνία των πρώτων, αλλά και του τελευταίου, για την ορθή και γόνιμη πορεία της Εκκλησίας Κρήτης.

Ο αυτοκράτορας Δέκιος εξαπέλυσε στο τέλος του 249 μεγάλο διωγμό κατά των Χριστιανών. Στην Κρήτη θύματα του υπήρξαν οι άγιοι Δέκα (23 Δεκεμβρίου), οι πρώτοι γνωστοί μάρτυρες της Κρητικής Εκκλησίας, των οποίων η τιμή και μνήμη είχε εξαπλωθεί στο νησί από πολύ νωρίς. Τα ονόματα τους, όπως τα διασώζει η παράδοση, μαζί με τις πόλεις καταγωγής τους, είναι: Θεόδουλος, Σατορνίλος, Εύπορος, Γελάσιος και Ευνικιανός από τη Γόρτυνα, Πόμπιος από τη Λεβήνα, Αγαθόπους από το Πάνορμο Μυλοποτάμου, Βασιλείδης από την Κυδωνία, Ζωτικός από την Κνωσό και Ευάρεστος από το Ηράκλειο. Οι πόλεις καταγωγής τους έχουν θεωρηθεί ως ενδεικτικές περιοχές της  εξάπλωσης του Χριστιανισμού στην Κρήτη στα μέσα του 3ου αιώνα. Τα πρώτα χρόνια του 4ου αιώνα, στη διάρκεια του διωγμού του Διοκλητιανού, μαρτύρησε ο επίσκοπος  Γορτύνης Κύριλλος (9 Ιουλίου 304). Ως μάρτυρας επίσης αναφέρεται κάποιος επίσκοπος Κρήτης Πέτρος ο Νέος (16 Ιουλίου), πιθανόν της ίδιας εποχής, ενώ είναι άγνωστο πότε μαρτύρησαν ο κρητικός άγιος Θεόφιλος «και οι συν αυτω» (31 Μαρτίου), καθώς και οι Δώδεκα μάρτυρες στρατιώτες από την Κρήτη (12 Αυγούστου).
Η παύση των διωγμών και η αναγνώριση του Χριστιανισμού ως ελεύθερης θρησκείας επί της εποχής του Μεγάλου Κωνσταντίνου (306-337) άνοιξε μια καινούργια εποχή  οχι μόνο για τη νέα θρησκεία, αλλά για ολόκληρο το ρωμαϊκό κράτος και την οικουμένη. Στα μέσα του 4ου αιώνα στην Κρήτη υπήρχαν τουλάχιστον έξι Επισκοπές, συμπεριλαβανομένης και της Επισκοπής Γορτύνης. Αυτή η κοσμοϊστορική αλλαγή συμπληρώθηκε επί της εποχής του Μεγάλου Θεοδοσίου (379-395), με την καθιέρωση του Χριστιανισμού, το 380, ως επίσημης θρησκείας του κράτους και την ουσιαστική απαγόρευση της ειδωλολατρίας. Όμως η ίδια εποχή -ο 4ος αιώνας- αποτελεί το ξεκίνημα μιας μεγάλης περιόδου εντονότατων και αποφασιστικής σημασίας αγώνων κατά των αιρέσεων. Μέσα από τους αγώνες αυτό και με μια μακρότατη διαδικασία, ο Χριστιανισμός διαμόρφωσε τελικά το δόγμα και την οριστική φυσιογνωμία του.

Από την πρώιμη Βυζαντινή περίοδο (325-535) ο Χριστιανισμός επικράτησε στην Κρήτη, όπως φαίνεται και από τον κατάλογο των 22 Επισκοπών, οι οποίες αναγράφονται στο νέκδημον του Ιεροκλέους (Πολιτική Γεωγραφία του Ιεροκλέους του Γραμματικού, 528-535). Ο αριθμός αυτός των Επισκοπών δεν είναι υπερβολικά μεγάλος, γιατί στην αρχαία εκκλησιαστική παράδοση κάθε τοπική Εκκλησία αποτελούσε ιδιαίτερη Επισκοπή μαζί με τους οικισμούς της περιοχής.
 
Κατά την εισαγωγή του μητροπολιτικού διοικητικού στήματος από την Α' Οικουμενική Σύνοδο (325), η Εκκλησία Κρήτης οργανώθηκε σε ιδιαίτερη Μητρόπολη, με Μητροπολίτη τον επίσκοπο Γορτύνης, στον οποίο υπήχθησαν όλοι οι επίσκοποι των τοπικών Εκκλησιών της Μεγάλονήσου. Μέχρι τον 4ο αιώνα η Εκκλησία Κρήτης, όπως όλες οι κατά τόπους χριστιανικές Εκκλησίες, ήταν αυτοκέφαλη. Ο 5ος αιώνας υπήρξε για την Κρήτη ο αιώνας του πλήρους θριάμβου του Χριστιανισμού σε ολόκληρο τον πληθυσμό Απτό παράδειγμα αυτού του γεγονότος αποτελούν οι χριστιανικές βασιλικές που χτίστηκαν από τη μιαν άκρη του νησιού ως την άλλη κατά τη διάρκεια του αιώνα αυτού και του επόμενου. Μετά την εξέλιξη της εκκλησιαστικής διοργάνωσης, η Εκκλησία Κρήτης ακολούθησε τις τύχες της «διοίκησης» του Ανατολικού Ιλλυρικού, το οποίο διεκδικούσαν οι Εκκλησίες της Ρώμης και της Κωνσταντινουπόλεως. Τελικά, το Ανατολικό Ιλλυρικό και η Εκκλησία Κρήτης παρέμειναν εκκλησιαστικώς ανεξάρτητα τμήματα μεταξύ των δύο κέντρων μέχρι το 535, οπότε εντάχθηκαν στην πνευματική εποπτεία του παπικού θρόνου με διάταγμα του Ιουστιανιανού Α' (527-565) μέχρι το 732.


 

Ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Τίτου στη Γόρτυνα, το ιερότερο μνημείο της Χριστιανοσύνης στην Κρήτη.
Είναι μια τρίκλίτη βασιλική με τρούλο. Αυτήν την μορφή πήρε τον 6ο και 7ο αιώνα. Είναι χτισμένος κατά το οικοδομικό σύστημα με μεγάλους πελεκητούς πωρόλιθους. Τα τρία κλίτη στεγάζονταν με λιθόχτιστες καμάρες σε σταυροειδή διάταξη. Στο σημείο τομής των καμαρών υψωνόταν ο χαμηλός λιθόχτιστος τρούλος, τον οποίο στήριζαν ογκώδεις πεσσοί.

 
© 2010 Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Ρέθυμνο, Κρήτη - Τηλεφωνικό Κέντρο 28310 22415 - Fax 28310 28557
 

Ρέθυμνο 

HOTSoft.gr σχεδιασμός, κατασκευή, Προώθηση ιστοσελίδων, Κρητη SEO. Ρέθυμνο Aσύρματα δίκτυα WiFi, Δομημένη καλωδίωση, έξυπνο σπίτι. Rethymno 

Website Design, Web Development, Web site Promotion, SEO Crete SEM.
powered by HOTSoft.gr
internet, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες